Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
Հավաքածու


Պատկերասրահի գրաֆիկայի հավաքածուի կորիզն են կազմում շուրջ 250 հայ նկարիչների գծանկարները, ջրանկարները, պաստելները, գրքային գրաֆիկան, ծաղրանկարները, պլակատները, որոնք ընդհանուր հաշվով կազմում են ավելի քան 4000 միավոր: Հայկական գրաֆիկան իր արմատներով կապված է միջնադարի հայերեն ձեռագիր գրքի ստեղծման, նրա ձևավորման ու նկարազարդման հետ: Մի կողմ թողնելով գրաֆիկայի ծագման պատմությունը` նշենք, որ ի տարբերություն գեղանկարչության, հայկական գծանկարը որպես արվեստի տեսակ սկսել է ձևավորվել 19-րդ դարից: Հայկական հավաքածուն արժևորվում է ինչպես ցուցանմուշների մեծ մասի բարձր գեղարվեստական մակարդակով, այնպես էլ նրանով, որ այստեղ ներկայացված են, թեև ոչ համազոր, գրաֆիկայի հայրենական դպրոցի զարգացման բոլոր փուլերը, նրանց հիմնական տեսակներն ու ժանրերը` սկսած 19-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի 90-ականները:
Ժամանակի առումով պատկերասրահի հավաքածուում ամենավաղ գծանկարները պատկանում են հռչակավոր ծովանկարիչ Հովհաննես Այվազովսկուն (1817-1900), որի արվեստը վերաբերում է թեˊ հայկական, թեˊ ռուսական մշակույթներին:
19-րդ դարում Կոստանդնուպոլսում է ապրել և ստեղծագործել գծանկարի վարպետ դիմանկարիչ Մելքոն Տիրացույանը (1837-1904):
19-րդ դարավերջի և 20-րդ դարասկզբի հայկական արվեստը բնորոշվում է Ռուսաստանում, Եվրոպայում և Անդրկովկասի մշակույթի կենտրոն Թիֆլիսում մասնագիտական կրթություն ստացած նկարիչների թվային աճով: Նրանցից ոմանք մնացին օտար երկրներում, շատերը հաստատվեցին Թիֆլիսում: Ընդլայնվում է նաև նրանց ստեղծագործական թեմատիկան: Գրաֆիկայում ի հայտ են գալիս նոր ժանրեր` բնանկար, այդ թվում նաև ճարտարապետական, կենցաղային տեսարաններ, շարունակվում են զարգանալ դիմանկարը և գրքարվեստը, ծնունդ են առնում նոր տեսակներ` պլակատ, թատերա-դեկորացիոն արվեստ և այլն:
(http://www.gallery.am/hy/Armenian/Graphics/) 


Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հավաքածուի արևմտաեվրոպական բաժինը ներկայացված է իտալական, հոլանդական, ֆլամանդական, ֆրանսիական դպրոցներով, իսպանացի, անգլիացի, շվեյցարացի և ամերիկացի վարպետների ստեղծագործություններով: Հնարավոր է, այն իր քանակով ու ամբողջականությամբ զիջում է հայակական և ռուսական հավաքածուներին, սակայն Տինտորետտոյի, Գվերչինոյի, Դրուեի, Կլասի, Վան Գոյենի, Ռուսսոյի, Բուդենի աշխատանքների առկայությունը, քիչ հայտնի նկարիչների ստեղծագործությունների գեղարվեստական արժեքը պայմանավորում են արևմտաեվրոպական հավաքածուի կարևորությունը:
http://www.gallery.am/hy/European/OilPainting/ 

Պատկերասրահի հավաքածուն, որը ստեղծվել է շատ ու շատ մարդկանց ջանքերի, անձնուրաց ծառայության, մեր հայրենակիցների նվիրվածության, օտարազգի բարեկամների ջերմ վերաբերմունքի արդյունքում, ներկայումս ընդգրկում է շուրջ 26.000 թանգարանային առարկա, որի մի մասը ներկայացվում է  մշտական ցուցադրության 56 սրահներում, ինչպես նաև ժամանակավոր ցուցահանդեսների տեսքով: 

Հայաստանի Ազգային պատկերասրահի ցուցադրության զգալի մասը ներկայացնում է հայ արվեստը, որն ընդգրկում է հին և միջնադարյան արվեստի ուրարտական որմնանկարների,  Գառնու տաճարին կից  բաղնիքի հատակի խճանկարի և միջնադարյան  որմնանկարների ու  մանրանկարչության  բարձրարվեստ վավերագրական կրկնօրինակներ, 17-19-րդ դարերի եկեղեցական գեղանկարչություն, ձեռագիր մատյանների արծաթե պահպանակ կազմեր, խաչեր  և այլն: Ցուցադրությունը շարունակվում է հայ գեղանկարչության դասական  (Հ.Հովնաթանյան, Հ.Այվազովսկի, Գ. Բաշինջաղյան, Փ. Թերլեմեզյան, Վ. Սուրենյանց, Ե. Նազարյանց, Վ.Մախոխյան և այլն) և 20-րդ դարի  (Մ. Սարյան, Գ. Յակուլով, Վ. Գայֆեջյան, Ե. Թադևոսյան, Հ. Կոջոյան,Հ. Գյուրջյան, Է. Շահին, Հ. Զարդարյան, Է. Իսաբեկյան, Գ. Խանջյան, Մ. Ավետիսյան և այլն) մեծանուն վարպետների աշխատանքների ներկայացմամբ:

Հայաստանի Ազգային պատկերասրահում նշանակալից է ռուս արվեստի հավաքածուն: Այստեղ տեղ են գտել 16-17-րդ դարերի սրբապատկերներ և 18-20-րդ դարերի նշանավոր արվեստագետների (Ֆ. Ռոկոտով, Ի. Արգունով, Ֆ. Շուբին, Ի. Ռեպին, Վ. Սերով, Մ. Գոնչարովա, Ի. Մաշկով, Ս. Կոնենկով, Վ. Կանդինսկի, Մ. Շագալ  և այն)  աշխատանքներ:

Արտասահմանյան արվեստի սրահներում ցուցադրությունը սկսվում է հին աշխարհի` Եգիպտոսի և Հունաստանի մշակույթից: Այստեղ ներկայացված են 14-20-րդ դարերի իտալական, հոլանդական, ֆլամանդական, ֆրանսիական դպրոցների հայտնի արվեստագետների (Ֆ. Գվերչինո, Յան վան Գոյեն, Պ. Կլաս, Է.-Մ. Ֆալկոնե, Ժ.-Բ. Գրյոզ, Թ. Ռուսսո, Ա. Մոնտիչելլի և  այլն) ստեղծագործություններ:

Արևելքի արվեստը ներկայացված է իրանական, չինական, ճապոնական  դեկորատիվ-կիրառական արվեստի բարձրարվեստ նմուշներով (նախշազարդ ճենապակյա և հախճապակյա  սպասք, քարե, ոսկրե, մետաղյա առարկաներ, քանդակազարդ կահույք), հայ նկարիչ Սարգիս Խաչատրյանի կողմից արված հնդկական միջնարդարյան որմնանկարների բարձրարժեք պատճեներով և 19-րդ դարի իրանական գեղանկարչական աշխատանքներով: